Το Rangaku

Ιστορικά γεγονότα, καταστάσεις. Αναδρομές και διευκρινίσεις.

Μέλη σε σύνδεση

Μέλη σε αυτή την Δ. Συζήτηση: dna και 23 επισκέπτες

 

Το Rangaku

Δημοσίευσηαπό karhergr » Δεκέμβριος 14th, 2017, 10:38 pm

Το 1804, ο Ιάπωνας γιατρός Seishū Hanaoka (1760 - 1835) πραγματοποίησε την πρώτη μαστεκτομή στην ιστορία της Ιατρικής υπό γενική αναισθησία, σαράντα χρόνια πριν η Δύση (ΗΠΑ και Αγγλία) υιοθετήσει τον αιθέρα και το χλωροφόρμιο, που απογείωσαν την Αναισθησιολογία και τη Χειρουργική. Αυτό το γεγονός δηλώνει ένα περίεργο και ίσως μοναδικό, μοτίβο διάχυσης της γνώσης, από έναν μικρό ολλανδικό εμπορικό σταθμό, σε μια ολόκληρη αυτοκρατορία.

Εικόνα

Δεν γνωρίζω αν ο μέγας Μπρωντέλ είχε γνώση της συγκεκριμένης επέμβασης όταν έγραψε στη «Γραμματική των Πολιτισμών» του ότι:

Ἕνας πολιτισμός ἀπεχθάνεται γενικά νά υἱοθετήσει ἕνα πολιτισμικό ἀγαθό πού θέτει ὑπό ἀμφισβήτηση κάποια ἀπό τίς βαθιές δομές του. Αὐτή ἡ ἄρνηση δανεισμοῦ, αὐτές οἱ κρυφές ἐχθροπραξίες ὁδηγοῦν πάντοτε στήν καρδιά ἑνός πολιτισμοῦ. Ἐκ πρώτης ὄψεως, κάθε πολιτισμός μοιάζει μέ ἐμπορευματικό σταθμό πού διαρκῶς παραλαμβάνει καί ἀποστέλλει ἑτερόκλιτες ἀποσκευές. Ὡστόσο, ἐάν ἀπαιτηθεῖ, μπορεῖ νά ἀπορρίψει πεισματικά ὁποιαδήποτε ἐξωτερική ἐπιρροή.

Fernand Braudel, Grammaire des civilisations, Arthaud 1987 [ἑλλ. ἔκδ.: Φερνάν Μπρωντέλ, Γραμματική τῶν πολιτισμῶν, μτφρ. Ἀ. Ἀλεξάκης ΜΙΕΤ 2001].

Εικόνα
Πίνακας του Kawahara Keiga: «Άφιξη ολλανδικού πλοίου».

Για δύο ακριβώς αιώνες, οι Σόγκουν της Ιαπωνίας, εφάρμοσαν το sakoku, μια αυστηρή απομονωτική πολιτική για τη χώρα τους, ιδία από κάθε ξένη πολιτισμική επιρροή. Το μοναδικό σημείο επαφής με την Δύση, ήταν το Dejima, ένα μικρό τεχνητό νησί, κοντά στο Ναγκασάκι, που προοριζόταν για το εμπόριο, αποκλειστικά και μόνο με την Ολλανδία. Αυτό το νησί, θα αποτελέσει και το σημείο έγχυσης για την Ιαπωνία της δυτικής γνώσης και τεχνολογίας, που θα κρατήσει την Ιαπωνία up to date, ειδικά για τις θετικές επιστήμες και την ιατρική. Η θρυλική άφιξη του Commodore Perry θα βγάλει την Ιαπωνία από την απομόνωση μέσω της απειλής των κανονιών του. Η Ιαπωνία όμως, θα βρεθεί απόλυτα προετοιμασμένη, ώστε μέσω μιας ταχείας εκσυγχρονιστικής διαδικασίας, να παίξει έναν σημαντικό ρόλο στην παγκόσμια σκηνή.

Εικόνα

Οι Ιάπωνες δεν ήταν παθητικοί δέκτες της δυτικής διδασκαλίας. Μάθαιναν εύκολα ή δύσκολα τα ολλανδικά, οργάνωσαν σχολεία για να διδάξουν τη δυτική γνώση και κυριάρχησαν στη ναυπηγική βιομηχανία, χρησιμοποιώντας μόνο και μόνο τα σκίτσα των ολλανδικών τεχνικών.

Η παραδοσιακή κινεζική ιατρική (βοτανοθεραπεία, βελονισμός, κλπ) ήταν επικρατέστερη στην Ιαπωνία. Αλλά οι γνώσεις ανατομίας των Κινέζων, ήταν εντελώς πρωτόγονες και απλοϊκές, σε σύγκριση ακόμα και με αυτές των αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων. Οι ανατομικές μελέτες του μεγαλοφυούς Γερμανού Johann Adam Kulmus, Anatomische Tabellen (1732), μεταφέρθηκαν σύντομα, μόλις σε δυο χρόνια στην Ιαπωνία, με τη μορφή ενός ολλανδικού βιβλίου του Ontleedkundige Tafelen (1734). Οι Ιάπωνες ιατροί, άρχισαν να διεξάγουν με ενθουσιασμό τις ανατομές προκειμένου να επιβεβαιώσουν αυτό που τους παρουσιάστηκε και γρήγορα, δημοσίευσαν και αυτοί τους δικούς τους ανατομικούς άτλαντες.

Εικόνα

Εικόνα

(Για αντιπαραβολή, αξίζει να σημειωθεί, ότι το πρώτο ανατομικό σύγγραμμα στη χώρα μας, ήταν η «Ανατομική του ανθρώπου, περιέχουσα Ιστολογίαν και Εμβρυολογίαν», του Λουκά Παπαϊωάννου, που δημοσιεύτηκε καθ´ ολοκληρίαν, το 1890, 150 χρόνια περίπου μετά, το αντίστοιχο ιαπωνικό).

Το Rangaku, η γνώση δηλαδή που αναπτύχθηκε στην Ιαπωνία, μέσω της επικοινωνίας με τους Ολλανδούς, ήταν πάνω από όλα, ένα φαινόμενο συγκερασμού και συγκρητισμού, μεταξύ της δυτικής επιστήμης και της ιαπωνικής παράδοσης: Κλασικό παράδειγμα, η πρώτη μαστεκτομή που ήδη αναφέρθηκε. Ο Hanaoka, χρησιμοποίησε τις τυπικές εγχειρητικές τεχνικές που ήδη ήσαν γνωστές στην Δύση, με το Mafutsusan, ένα γιαπωνέζικο αναισθητικό, για το οποίο σήμερα γνωρίζουμε ελάχιστα. Το φαινόμενο Rangaku ήταν μια μακρά διαδικασία, που εκτείνεται από το 1600 έως το 1868 - την περίοδο Tokugawa. Ο όρος Rangaku αναφέρεται γενικά στη δυτική γνώση, όχι μόνο στα ολλανδική. Από τους τέσσερις πιο γνωστούς προμηθευτές του ιατρικού Rangaku, τρεις ήταν Γερμανοί και ένας Σουηδός.

Εικόνα
Ολλανδικό μικροσκόπιο.

Ο Caspar Schamberger (1623-1706), ήταν χειρουργός στη Λειψία, ο οποίος υπόγραψε μια σύμβαση με την ολλανδική εταιρεία της Ανατολικής Ινδίας και έφθασε στο Dejima, το 1649. Σύντομα προσέχτηκε από τον αυτοκράτορα Inoue Masashige, ο οποίος είχε ήδη ενστερνιστεί την δυτική σκέψη. Δεν πέρασε πολύ καιρός και ο Schamberger απέκτησε ως ασθενείς μια σειρά από υψηλόβαθμα μέλη της ιαπωνικής κοινωνίας. Στο τέλος της διετούς παραμονής του Schamberger στην Ιαπωνία, ο κυβερνήτης του Ναγκασάκι διέταξε μια έκθεση σχετικά με τις μεθόδους του, η οποία έγινε η βάση για την πρώτη Δυτική ιατρική πρακτική στην Ιαπωνία, γνωστή ως χειρουργική επέμβαση Caspar-style ή kasuparu-ryû geka.

Εικόνα[/img]
Caspar Schamberger


Ο Engelbert Kaempfer (1651-1716) ήταν επίσης Γερμανός γιατρός, εξερευνητής και διαπρεπής φυσιοδίφης, που ήρθε στην Ιαπωνία υπηρετώντας ως χειρουργός πλοίου ναυλωμένου για την Ολλανδική Εταιρεία Ανατολικής Ινδίας. Έφθασε στην Ιαπωνία το 1690 και έμεινε για δύο χρόνια, ξοδεύοντας τον χρόνο του συλλέγοντας τοπικά φυτά και μαθαίνοντας βελονισμό. Επίσης, μετέφερε την ιδέα στην Ευρώπη ότι ο ιαπωνικός βελονισμός έπρεπε να ληφθεί σοβαρά υπόψη, καθώς είχε δει περιπτώσεις επιτυχημένης θεραπείας εντερικών και νεφρικών κολικών με βελόνες. Το ταξίδι του έγινε εξαιρετικά δημοφιλές στην Ευρώπη και τα βιβλία του αποτέλεσαν best sellers στην εποχή.

Εικόνα
Engelbert Kaempfer

Ο Carl Peter Thunberg ήταν Σουηδός και μαθητής του μεγάλου φυσιοδίφη και ταξινομητή, Linnaeus. Ο ίδιος ονομάστηκε «ο Ιάπωνας Λινναίος». Ως επικεφαλής χειρουργός, έπεισε τους διερμηνείς να εμπορεύονται βιβλία και αντικείμενα δυτικής ιατρικής, με αντάλλαγμα είδη της ιαπωνικής βοτανικής. Εισήγαγε στο πανεπιστήμιο του Ναγκασάκι τη χρήση υδραργύρου για τη θεραπεία της σύφιλης (γνωστή ως «ολλανδική ασθένεια»). Σε αντάλλαγμα, διδάχθηκε βελονισμό. Έφυγε από την Ιαπωνία το 1776, για να γράψει αργότερα τη Flora Japonica και την Fauna Japonica.

Εικόνα
Carl Peter Thunberg (1743 –1828).

Περνάμε στον Philipp Franz Balthasar von Siebold, γιατρό, βοτανολόγο και πατέρα της πρώτης γυναίκας γιατρού στην Ιαπωνία. Τη στιγμή που ο Siebold έφτασε το 1823, η Ολλανδική Εταιρεία Ανατολικής Ινδίας ήταν πια εκτός λειτουργίας και το Dejima διοικείτο απευθείας από την ολλανδική κυβέρνηση. Ο Siebold μέσα σε ένα χρόνο ίδρυσε ιδιωτική ιατρική σχολή, με διδασκαλία στα ολλανδικά. Κατά το τέταρτο έτος της παραμονής του, απέκτησε την Kusumoto Ine, η οποία έγινε η πρώτη γυναίκα ιατρός στην Ιαπωνία.

Ο ίδιος ο Siebold, αυταρχικός και αλαζόνας και με έπαρση, δημιουργούσε συνεχώς προβλήματα. Σχεδόν ανακλήθηκε από τους Ολλανδούς, που είχαν τον είχαν βαρεθεί, λόγω της εριστικής συμπεριφοράς του. Συνελήφθη από τους Ιάπωνες ως πιθανός κατάσκοπος της τσαρικής Ρωσίας, όταν ανακαλύφθηκε στην κατοχή του χάρτης της Βόρειας Ιαπωνίας και της Κορέας. Μέχρι τη στιγμή που έφυγε από την Ιαπωνία, (περίπου σε οκτώ χρόνια), συγκέντρωσε πάνω από 1000 φυτά, φυλάσσοντάς σε ιδιωτικό βοτανικό κήπο. Εξήγαγε κρυφά τσάι στην Ινδονησία, την ορτανσία στην Αγγλία και την Knotweed (ιαπωνικό πολύγονο) στην Αμερική. Δεκατρία φυτά, δύο ζώα και μισή ντουζίνα μουσείων φυσικής ιστορίας και βοτανολογίας, φέρουν το όνομά του.

Εικόνα
Εικόνα
Philipp Franz Balthasar von Siebold1796 – 1866

Οι Ιάπωνες δεν άφησαν τη σκυτάλη να πέσει κάτω. Στην Οσάκα, στην εμπορική διαδρομή μεταξύ Ναγκασάκι και Έντο (Τόκιο), ο Ogata Kōan ίδρυσε την πρώτη δυτικού τύπου ιατρική σχολή Tekijuku με βάση το Rangaku. Από αυτή τη σχολή, προέκυψαν τα εκπαιδευτικά προγράμματα τόσο στο πανεπιστήμιο της Οζάκα όσο και του Κυότο.

Εικόνα
Ogata Kōan (1810-1863)

Τέσσερις Ιάπωνες έχουν κερδίσει το Βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής: Οι Sosumu Tonegawa (1987), Shiinya Yamnaka (2012), Satoshi Omura (2015) και ο Yoshinora Oshumi το 2016. Δεκαοκτώ Ιάπωνες επιστήμονες το έχουν κερδίσει, για τη Φυσική και τη Χημεία.
Άβαταρ μέλους
karhergr
Crazy poster
 
Δημοσ.: 7148
Εγγραφη: Δεκέμβριος 14th, 2005, 8:11 am
Το μέλος karhergr, σύμφωνα με τους όρους χρήσης που αποδέχτηκε κατά την εγγραφή του, φέρει την αποκλειστική ευθύνη της παραπάνω δημοσίευσης, των απόψεων/θέσεων που εκφράζονται μέσω αυτής, καθώς και την επιλογή συνδέσμων που τυχόν συμπεριλαμβάνονται. Για άμεση επικοινωνία με τον διαχειριστή του phorum.gr στο email: admin(@)phorum.gr

Re: Το Rangaku

Δημοσίευσηαπό karhergr » Δεκέμβριος 15th, 2017, 12:22 pm

Κάποιες διαδικτυακές πηγές για όσους ενδιαφέρονται:

Rangaku Medicine As 'Outside' Knowledge in Late Tokugawa Japan: Video of Reynolds Historical Lecture by John Van Sant.



Στο docplayer:

Rangaku Medicine and Foreign Knowledge in Late Tokugawa Japan, John Van Sant Southeast Review of Asian Studies.

Rangaku and Westernization, Marius B. Jansen, Modern Asian Studies, Vol. 18, No. 4, Special Issue: Edo Culture and Its Modern Legacy (1984), (pp. 541-553).

Η Wikipedia έχει εξαιρετικά ενδιαφέροντα λήμματα για όλα τα ονόματα που αναφέρθηκαν.

Historical Anatomies on the Web: Kulmus, από τη National Library of Medicine.

Στο ερώτημα «γιατί μόνο οι Ολλανδοί;», η απάντηση είναι πολύ απλή. Σε αντίθεση με τους Πορτογάλους, τους Ιησουίτες, κλπ, είναι οι μόνοι που δεσμεύτηκαν να κρατήσουν την θρησκεία για τον εαυτό τους, λέγοντας στις διαπραγματεύσεις τους με τους Ιάπωνες, «Είμαστε Ολλανδοί και όχι χριστιανοί»· η «Ολλανδική Εταιρεία Ανατολικών Ινδιών», υποχρέωσε όλους τους υπαλλήλους της στην Ιαπωνία, να απέχουν από οποιαδήποτε θρησκευτική δραστηριότητα, επιβεβαιώνοντας ότι οι προτεστάντες του πρώιμου καπιταλισμού, τη μοναδική θρησκεία που πραγματικά ασπάζονταν, ήταν αυτή του Μαμωνά. Αξιοσημείωτες επίσης είναι και οι θεολογικές πραγματείες του Σπινόζα, που θεωρεί ότι όλα τα μυστήρια της Εκκλησίας είναι για τους εξωτερικούς τύπους και μόνο, δεν προάγουν από μόνα τους τη μακαριότητα και εννοείται δεν υποχρεώνουν τους πιστούς που ζουν μόνοι ή σε περιοχές που απαγορεύεται ο χριστιανισμός ! Για τους γαλλομαθείς, προτείνεται το βιβλίο του Giovanni Battista Stoppa, La Religion des Hollandais, όπου ασκείται σκληρή κριτική, από θεολογικής σκοπιάς.

Για τις μαστεκτομές πριν την εισαγωγή της γενικής αναισθησίας, αξίζει να διαβάσει κανείς το βιβλίο «Η ιστορία του γυναικείου στήθους», της Marilyn Yalom, από τις εκδόσεις Άγρα. Υπάρχουν μέσα εξαιρετικά οδυνηρές περιγραφές της όλης διαδικασίας.
Άβαταρ μέλους
karhergr
Crazy poster
 
Δημοσ.: 7148
Εγγραφη: Δεκέμβριος 14th, 2005, 8:11 am
Το μέλος karhergr, σύμφωνα με τους όρους χρήσης που αποδέχτηκε κατά την εγγραφή του, φέρει την αποκλειστική ευθύνη της παραπάνω δημοσίευσης, των απόψεων/θέσεων που εκφράζονται μέσω αυτής, καθώς και την επιλογή συνδέσμων που τυχόν συμπεριλαμβάνονται. Για άμεση επικοινωνία με τον διαχειριστή του phorum.gr στο email: admin(@)phorum.gr

Re: Το Rangaku

Δημοσίευσηαπό Αίγαγρος » Δεκέμβριος 16th, 2017, 7:26 pm

Πολύ ενδιαφέρον θέμα. Όσον αφορά την ολλανδική εταιρία στις Ινδίες, πρόκειται για τη μεγαλύτερη εταιρία που υπήρξε ποτέ:

The Dutch East India Company was the largest company in history. Infographic shows the DEIC was as big as 20 of our largest companies combined!
In today's dollars it was as large as the GDP of Germany and Japan put together.

Εικόνα

http://www.visualcapitalist.com/most-va ... ign=buffer
~nemo ruit nox~
Άβαταρ μέλους
Αίγαγρος
Συντονιστής - Στην ομάδα από το '10
 
Δημοσ.: 15317
Εγγραφη: Οκτώβριος 18th, 2009, 3:52 pm
Το μέλος Αίγαγρος, σύμφωνα με τους όρους χρήσης που αποδέχτηκε κατά την εγγραφή του, φέρει την αποκλειστική ευθύνη της παραπάνω δημοσίευσης, των απόψεων/θέσεων που εκφράζονται μέσω αυτής, καθώς και την επιλογή συνδέσμων που τυχόν συμπεριλαμβάνονται. Για άμεση επικοινωνία με τον διαχειριστή του phorum.gr στο email: admin(@)phorum.gr

Re: Το Rangaku

Δημοσίευσηαπό karhergr » Δεκέμβριος 16th, 2017, 7:52 pm

Αίγαγρος έγραψε: Πολύ ενδιαφέρον θέμα. Όσον αφορά την ολλανδική εταιρία στις Ινδίες, πρόκειται για τη μεγαλύτερη εταιρία που υπήρξε ποτέ:

The Dutch East India Company was the largest company in history. Infographic shows the DEIC was as big as 20 of our largest companies combined!
In today's dollars it was as large as the GDP of Germany and Japan put together.

Εικόνα

http://www.visualcapitalist.com/most-va ... ign=buffer


Ωραίος. Δεν το ήξερα, αν με ρωτούσε κανείς - εντελώς αυτόματα - θα απαντούσα η Standard Oil.
Άβαταρ μέλους
karhergr
Crazy poster
 
Δημοσ.: 7148
Εγγραφη: Δεκέμβριος 14th, 2005, 8:11 am
Το μέλος karhergr, σύμφωνα με τους όρους χρήσης που αποδέχτηκε κατά την εγγραφή του, φέρει την αποκλειστική ευθύνη της παραπάνω δημοσίευσης, των απόψεων/θέσεων που εκφράζονται μέσω αυτής, καθώς και την επιλογή συνδέσμων που τυχόν συμπεριλαμβάνονται. Για άμεση επικοινωνία με τον διαχειριστή του phorum.gr στο email: admin(@)phorum.gr

Re: Το Rangaku

Δημοσίευσηαπό alamo » Δεκέμβριος 16th, 2017, 10:22 pm

Σπάνιος αδαμαντινος όπως πάντα , το είχα ακούσει από εκφυλισμένο συχωρμενο καπετάνιο, ο χαλασμένος τον θεωρούσα παραμυθά, μου έλεγε όμως και για ένα «πανηγύρι» με βαλσαμωμένα, έχεις γνώση; Ταβαριτς.
μυρμηκολέων ὤλετο παρὰ τὸ μὴ ἔχειν βοράν
Άβαταρ μέλους
alamo
Casual Poster
 
Δημοσ.: 776
Εγγραφη: Μάιος 2nd, 2012, 8:44 pm
Τοποθεσια: Αθήνα
Το μέλος alamo, σύμφωνα με τους όρους χρήσης που αποδέχτηκε κατά την εγγραφή του, φέρει την αποκλειστική ευθύνη της παραπάνω δημοσίευσης, των απόψεων/θέσεων που εκφράζονται μέσω αυτής, καθώς και την επιλογή συνδέσμων που τυχόν συμπεριλαμβάνονται. Για άμεση επικοινωνία με τον διαχειριστή του phorum.gr στο email: admin(@)phorum.gr


Επιστροφή στην Ιστορία

Μετάβαση στην αρχή της σελίδας

Μέλη σε σύνδεση

Μέλη σε αυτή την Δ. Συζήτηση: dna και 23 επισκέπτες